تبلیغات
تو و من - چرخش‌ شغلی

تو و من

چهارشنبه 29 اردیبهشت 1389

چرخش‌ شغلی

نویسنده: faryad ras   طبقه بندی: مدیریت، 

 

چرخش‌ شغلی; آرمان‌ یا ضرورت
بهزاد جعفری‌ قوشچی‌
adyahoo.comzsoheil-beh
مقدمه
‌امروزه‌ داشتن‌ كاركنان‌ انعطاف‌پذیر، ماهر، و چند مهارت، شاید برای‌ هر مدیر و به‌طوركلی‌ برای‌ هر سیستم‌ یك‌ آرزو باشد. وجود این‌گونه‌ افراد در جریان‌ فعالیتهای‌ هر مجموعه‌ای‌ می‌تواند موجبات‌ تسهیل‌ و تسریع‌ در امور و صرفه‌جویی‌ در زمان‌ و حتی‌ در منابع‌ را فراهم‌ آورد. اما چگونه‌ می‌توانیم‌ صاحب‌ چنین‌ نیروهایی‌ در سازمان‌ شویم‚ راهكارهای‌ مختلفی‌ برای‌ تحقق‌ این‌ هدف‌ وجود دارد كه‌ یكی‌ از این‌ راهكارها چرخش‌ شغلی‌ افراد است.
‌اگر بتوان‌ افراد را در مشاغل‌ هم‌ خانواده‌ و همگون‌ كه‌ با آنها آشنایی‌ دارند، جابجا كرد، گردش‌ شغلی‌ ایجاد می‌شود. به‌واسطه‌ این‌ كار افراد با مشاغل‌ بیشتری‌ آشنا شده‌ و در كار خود از تنوع‌ و گوناگونی‌ بالاتری‌ برخوردار می‌گردند و انگیزه‌ كار در آنان‌ تقویت‌ می‌شود.
چرخش‌ شغلی‌
‌مزایای‌ گردش‌ شغلی‌(JOBROTATION) بر كسی‌ پوشیده‌ نیست. این‌ كار افق‌ دید كاركنان‌ را وسیع‌ می‌كند و آنها را در سیر یك‌ سلسله‌ از تجارب‌ می‌گذارد. یكنواختی‌ كه‌ پس‌ از حصول‌ مهارتهای‌ لازم‌ برای‌ ادای‌ تكلیف‌ عارض‌ می‌گردد، با انتقال‌ كاهش‌ پیدا می‌كند و از آنجا كه‌ تجارب، گسترده‌تر نیست، درك‌ فعالیتهای‌ دیگران‌ در درون‌ سازمان‌ بیشتر می‌شود. البته، اگرچه‌ گردش‌ شغلی‌ دارای‌ مزایای‌ زیادی‌ است‌ ولی‌ یكی‌ از اشكالات‌ عمده‌ آن‌ این‌ است‌ كه‌ سازمان‌ باید خود را برای‌ مسائل‌ روزبه‌روز ناشی‌ از انتقال‌ كاركنان‌ بی‌تجربه، مجهز كند.
‌در سازمانهای‌ جدید كاركنان‌ كاركنان‌ می‌خواهند یاد بگیرند و توانائیهایشان‌ را توسعه‌ دهند. این‌ امر بدان‌ معنی‌ است‌ كه‌ آنها بایستی‌ با مجموعه‌ای‌ از چالشهای‌ مداوم‌ و مستمر روبور شوند. همچنین‌ لازم‌ است‌ بین‌ مشاغل‌ مشخص‌ و تكراری، چرخش‌ شغلی‌ انجام‌ شود. با وجود اینكه‌ هر سازمانی‌ مشاغل‌ روزمره‌ و تكراری‌ زیادی‌ دارد، سازمانهای‌ مبتنی‌ بر تواناسازی‌ كاركنان، مكانیسم‌های‌ مختلفی‌ را به‌كار می‌گیرند تا فرصتهای‌ لازم‌ برای‌ رشد و یادگیری‌ كاركنان‌ را به‌وجود آورند:
آموزش‌ در مشاغل‌ هم‌ سطح، تا توانائیهایشان‌ را توسعه‌ دهند و به‌ افراد كمك‌ كنند تا شغل‌ یكدیگر را یاد بگیرند;
چرخش‌ شغلی‌ در قسمتهای‌ دیگر شركت‌ تا كاركنان‌ بر مهارتهایشان‌ بیفزایند و وسعت‌ دید پیدا كنند;
مشاركت‌ در گروههای‌ كار و سایر گروههای‌ ویژه‌ مشكل‌گشایی، تا وضع‌ شركت‌ را بهبود بخشند كیفیت‌ بهتر شود و محصولات‌ و خدمات‌ جدیدی‌ ارائه‌ كنند;
تفویض‌ اختیار و غنای‌ شغلی، تا كاركنان‌ در كارشان‌ مسئولیت‌ بیشتری‌ به‌دست‌ آورند و نقشه‌هایشان‌ در سازمان‌ توسعه‌ یابد.
‌سیروس‌ حقایق‌ در بیان‌ ویژگیهای‌ سازمان‌ خلاق‌ می‌گوید كه: <در سازمان‌ خلاق، افراد دارای‌ یك‌ تخصص‌ ویژه‌ نیستند و این‌ امكان‌ را دارند كه‌ برای‌ قرارگرفتن‌ در جایگاه‌ مناسب، گردش‌ شغلی‌ داشته‌ باشند>.
‌همچنان‌ كه‌ افراد برای‌ آینده‌ مسئولیت‌ می‌پذیرند، احساس‌ وابستگی‌ به‌ شركت‌ كاهش‌ می‌یابد. وقتی‌ كه‌ مهارتهای‌ بیشتری‌ یاد بگیرند و ببینند كه‌ این‌ مهارتها مفید هستند، می‌توانند با اطمینان‌ خاطر بیشتری‌ كار كنند زیرا حتی‌ اگر حمایت‌ شركت‌ هم‌ نباشد، می‌توانند از خود مواظبت‌ كنند. علاوه‌ بر آن، رضایت‌ شغلی‌ كارمندان‌ حرفه‌ای‌ بیشتر از كارمندانی‌ است‌ كه‌ حرفه‌ای‌ نیستند. زیرا آنها دستمزد بالاتر دریافت‌ می‌كنند و شرایط‌ كاری‌ بهتری‌ دارند و احتمالاً‌ از توانایی‌ خود به‌ نحو بهتری‌ استفاده‌ می‌شود. لذا مدیران‌ و كاركنان‌ حرفه‌ای‌ از كاركنان‌ ماهر، و كاركنان‌ ماهر از كاركنان‌ نیمه‌ماهر و عادی‌ رضایت‌ شغلی‌ بیشتری‌ دارند.
تاثیر جابجایی‌ بر رضایت‌ شغلی‌
‌اكثر تحقیقات‌ انجام‌ گرفته، تاثیر رضایت‌ شغلی‌ را بر جابجایی‌ (ترك‌ خدمت) مورد بررسی‌ قرار داده‌اند كه‌ نتایج‌ آنها نشان‌ می‌دهند كه‌ بین‌ آنها رابطه‌ منفی‌ وجود دارد و احتمال‌ آنكه‌ افراد ناراضی‌ جهت‌ واكنش‌ به‌ وضع‌ موجود و یا كسب‌ رضایت‌ بیتر اقلام‌ به‌ ترك‌ خدمت‌ كنند، زیاد است. ولی‌ جابجایی‌ (مخصوصاً‌ اگر با ترفیع‌ در مقام‌ همراه‌ باشد) نیز می‌تواند بر رضایت‌ شغلی‌ (و به‌ تبع‌ آن‌ بر كارایی) تاثیر داشته‌ باشد.
‌افرادی‌ كه‌ جابجا می‌شوند تغییرات‌ برجسته‌ای‌ در شغل، محیطكاری، دستمزد و همكاران‌ آنها ایجاد می‌شود كه‌ اگر این‌ تغییرات‌ به‌ اندازه‌ یا بیشتر از انتظار افراد باشند منجر به‌ افزایش‌ رضایت‌ شغلی‌ می‌گردند.
‌در یك‌ مطالعه‌ كه‌ توسط‌ <رایت‌ و بانت(WRIGHT AND BONETT) > در سال‌ 1992 انجام‌ گرفته‌ است‌ تاثیر جابجایی‌ بر رضایت‌ شغلی‌ موردبررسی‌ قرار گرفته‌ است. در این‌ تحقیق‌ 98 كارمند تامین‌ اجتماعی‌ در یك‌ دوره‌ زمانی‌ دوساله‌ موردمطالعه‌ قرار گرفتند. كارمندان‌ مذكور به‌ سه‌ گروه‌ تقسیم‌ شدند كه‌ عبارت‌ بودند از:
1 - گروه‌ بدون‌ جابجایی. (نوع‌ جابجایی‌ در تحقیق‌ بانت، جابجایی‌ به‌ طرف‌ خارج‌ سازمان‌ بوده‌ است);
2 - گروه‌ جابجایی‌ بین‌ حرفه‌ای‌ - افرادی‌ كه‌ حرفه‌ خود را تغییر داده‌اند;
3 - گروه‌ جابجایی‌ درون‌ حرفه‌ای‌ - افرادی‌ كه‌ در درون‌ حرفه‌ جابجایی‌ داشته‌اند.
‌نتایج‌ تحقیق‌ نشان‌ می‌دهد كه، گروه‌ بدون‌ جابجایی‌ افزایش‌ خیلی‌ كم، گروه‌ جابجایی‌ درون‌ حرفه‌ای‌ كمی‌ افزایش‌ و گروه‌ جابجایی‌ بین‌ حرفه‌ای‌ افزایش‌ زیادی‌ در رضایت‌ شغلی‌ از خود نشان‌ دادند. این‌ نتایج‌ در نمودار شكل‌ زیر نشان‌ داده‌ است:

تاثیر جابجایی‌ بر رضایت‌ شغلی‌
‌همچنین‌ در تحقیقی‌ كه‌ توسط‌ <الری‌ و همكارانELORY, MORROW, >) MALLEN) در سال‌ 1996 جهت‌ بررسی‌ تاثیر جابجایی‌ بر نگرشهای‌ شغلی‌ (تعهد سازمانی، رضایت‌ شغلی‌ و...) انجام‌ شده‌ است‌ نتایج‌ آن‌ نشان‌ می‌دهد كه:
1- كارمندانی‌ كه‌ انتظار جابجایی‌ آنها برآورده‌ نشده‌ است‌ نسبت‌ به‌ كسانی‌ كه‌ چنین‌ انتظاری‌ را نداشته‌اند اما انتظارات‌ آنها برآورده‌ شده‌ است، نگرش‌ منفی‌تری‌ نسبت‌ به‌ شغل‌ سازمان‌ از خود نشان‌ داده‌اند.
2-درمیان‌ كارمندانی‌ كه‌ انتظار جابجایی‌ آنها برآورده‌ نشده‌ است، آنهایی‌ كه‌ دلایل‌ آن‌ را غیرعادلانه‌ دانسته‌اند، نگرش‌ منفی‌تری‌ نسبت‌ به‌ شغل‌ و سازمان‌ داشته‌اند.
‌به‌طوركلی‌ جابجایی‌ها در داخل‌ سازمان‌ به‌ اشكال‌ ترفیع، گردش‌ شغلی‌ و انتقال‌ باعث‌ می‌شوند درجه‌ مسئولیت، استقلال، سبك‌ سرپرستی، همكاران‌ و محیط‌ شغلی‌ كاركنان‌ جابجا شده، تغییر كنند. اگر این‌ تغییرات‌ متناسب‌ با انتظارات‌ افراد جابجا شده‌ باشند، جابجائیها منجر به‌ افزایش‌ تعهد سازمانی‌ و رضایت‌ شغلی‌ كاركنان‌ می‌گردند. لذا سازمانها می‌توانند با برنامه‌ریزی‌ صحیح‌ در جابجائیها علاوه‌ بر رفع‌ مشكلات‌ نیروی‌ انسانی، باعث‌ افزایش‌ نگرش‌ مثبت‌ كاركنان‌ نسبت‌ به‌ شغل‌ و سازمان‌ گردند، و رفتارهای‌ سازمانی‌ نامطلوب‌ را (مانند ترك‌ خدمت، غیبت‌ و كم‌كاری) كاهش‌ دهند.
‌بنابراین‌ به‌ وضوح‌ روشن‌ است‌ كه‌ چرخش‌ شغلی‌ تنها یك‌ آرمان‌ نیست‌ بلكه‌ ضرورتی‌ است‌ انكارناپذیر.


منابع‌ و ماءخذ:
1 - اسكات، سینتتا، دنیس‌ ژاف، مهدی‌ ایران‌ نژاد پاریزی، تواناسازی‌ كاركنان، سروش، چاپ‌ اول، تهران، 1375
2 - حقایق، سیروس، <ویژگیهای‌ سازمان‌ صنعتی‌ خلاق‌ و نوآور>، مجله‌ تدبیر، شماره‌ 111، اردیبهشت‌ 1380
3 - غزنوی‌ اسكویی، اصغر، <بررسی‌ تاثیر آموزشهای‌ بلندمدت‌ در افزایش‌ كارایی‌ كاركنان‌ دانشگاه‌ تربیت‌ مدرس>، دانشگاه‌ تربیت‌ مدرس، پایان‌ نامه‌ كارشناسی‌ ارشد، تهران‌ 1379
4 - مجیدی، عبداله، <تاثیر جابجایی‌ در تعهد سازمانی‌ و رضایت‌ شغلی>، دانشگاه‌ تربیت‌ مدرس، پایان‌نامه‌ كارشناسی‌ ارشد، تهران، تیرماه‌ 1377
5 - مشبكی، اصغر، مدیریت‌ رفتار سازمانی، ترمه، چاپ‌ اول، تهران، 1377

نوشته شده توسط Paydaie

نظرات() 
Foot Problems
سه شنبه 17 مرداد 1396 03:41 ب.ظ
Wow! This blog looks just like my old one! It's on a completely different topic but
it has pretty much the same page layout and design. Excellent choice
of colors!
Glenn
دوشنبه 9 مرداد 1396 08:27 ب.ظ
I would like to thank you for the efforts you've put in writing this blog.
I'm hoping to view the same high-grade blog posts from you later on as well.
In fact, your creative writing abilities has inspired me to get my very own site now ;)
Chastity
جمعه 16 تیر 1396 05:46 ب.ظ
My family all the time say that I am killing my time here at net, but I know I am getting know-how every day by
reading thes nice articles.
rhonabrust.wordpress.com
دوشنبه 12 تیر 1396 01:38 ب.ظ
Excellent website. Plenty of helpful information here.
I am sending it to a few buddies ans additionally sharing in delicious.
And obviously, thanks to your sweat!
rhiannonpoag.weebly.com
چهارشنبه 7 تیر 1396 11:11 ق.ظ
I visited many websites but the audio feature for audio songs existing at this web page
is truly marvelous.
std testing near me
سه شنبه 26 اردیبهشت 1396 04:54 ق.ظ
ریشه از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین اصل آیا نه کار خوب با من پس از برخی از زمان.
جایی درون پاراگراف شما در واقع قادر
به من مؤمن متاسفانه تنها برای بسیار
در حالی که کوتاه. من هنوز مشکل خود را با جهش در منطق و
شما ممکن است را خوب به کمک پر همه کسانی
شکاف. در این رویداد شما در واقع که می
توانید انجام من می مطمئنا بود در گم.
Terese
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:29 ق.ظ
I am really enjoying the theme/design of your website.
Do you ever run into any internet browser compatibility issues?
A number of my blog audience have complained about my blog
not working correctly in Explorer but looks great
in Opera. Do you have any advice to help fix this
problem?
المیرا
یکشنبه 17 اسفند 1393 11:16 ق.ظ
ممنون از مقاله خوب و مفیدتون.
چقدر عالی که منابع کاملا مشخص و میشه بهشون مراجعه کرد خیلی از سایت هایی که مراجعه میشه معمولا برای اطلاعاتی که ارایه میدن منبع مشخصی ذکر نکردن.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :